Η Παγκόσμια Ημέρα Ζωονόσων (World Zoonoses Day) γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 6 Ιουλίου με την υποστήριξη του Διεθνούς Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) και της Διεθνούς Εταιρείας Μολυσματικών Ασθενειών (ISID).
Θεσπίστηκε για να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με τις μολυσματικές ασθένειες που μπορούν να μεταδοθούν από τα ζώα στον άνθρωπο και αντίστροφα.
Οι ζωονόσοι είναι μολυσματικές ασθένειες του ανθρώπου που προκαλούνται από ένα παθογόνο που μπορεί να μεταπηδήσει από τα σπονδυλωτά ζώα στον άνθρωπο και αντίστροφα. Οι περισσότερες μολυσματικές ασθένειες που προσβάλλουν τον άνθρωπο έχουν ζωονοσογόνο προέλευση. Ορισμένες, όπως ο HIV, έχουν εξελιχθεί σε ασθένειες που αφορούν μόνο τον άνθρωπο, ενώ άλλες εξακολουθούν να μεταδίδονται συστηματικά από μη ανθρώπους σε ανθρώπους.
Ο κατάλογος των ζωονόσων είναι εξαιρετικά μακρύς. Στις συνήθεις ζωονόσους περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ο άνθρακας, η γρίπη των πτηνών, η βρουκέλλωση (μεσογειακός πυρετός), η νόσος εξ ονύχων γαλής, η νόσος Τσάγκας, η COVID-19 (σύμφωνα με κάποιους ισχυρισμούς), διάφοροι τύποι εγκεφαλίτιδας, οι αιμορραγικοί πυρετοί (Κριμαίας-Κόνγκο, Δάγκειος πυρετός, Έμπολα και άλλοι), λέπρα, η βορρελίωση (νόσος του Lyme), η λύσσα, σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο (SARS), γρίπη των χοίρων, τοξοπλάσμωση, τουλαραιμία (πυρετός του κουνελιού), πυρετός του Δυτικού Νείλου, νόσος του ιού Ζίκα και πολλές άλλες.
Οι ζωονόσοι μπορούν να μεταδοθούν μέσω του αέρα, της άμεσης επαφής με τα σωματικά υγρά ενός ζώου (σάλιο, αίμα, βλέννα, ούρα, κόπρανα), της επαφής με μολυσμένα αντικείμενα ή επιφάνειες σε περιοχές όπου ζουν ζώα (έμμεση μετάδοση), της κατανάλωσης μολυσμένων τροφίμων (ωμό ή ατελώς μαγειρεμένο κρέας ή αυγά, ωμό γάλα), της κατανάλωσης μολυσμένου νερού ή μέσω ειδών φορέων (τσιμπούρια, κουνούπια, μύγες).
Ενώ ορισμένοι άνθρωποι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να προσβληθούν από ζωονόσους (π.χ. αγρεργάτες, φύλακες ζωολογικών κήπων, άτομα που ζουν σε ημιαστικές περιοχές, άτομα με περιορισμένη πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό κ.λπ.), ο καθένας μπορεί να μολυνθεί από μια ζωονόσο, γι' αυτό είναι σημαντικό να λαμβάνονται προφυλάξεις. Οι μέθοδοι πρόληψης για τις ζωονόσους εξαρτώνται από το παθογόνο και τον τρόπο μετάδοσής του.
Οι γενικές κατευθυντήριες γραμμές για την πρόληψη των ζωονόσων περιλαμβάνουν:
Καθαρισμό των χεριών σε κάθε περίπτωση
Αποφυγή δαγκωμάτων και γρατζουνιών από ζώα.
Πρόληψη των τσιμπημάτων από κουνούπια, τσιμπούρια και ψύλλους.
Καλό πλύσιμο όλων των φρέσκων προϊόντων και σωστό μαγείρεμα του κρέατος, των ψαριων και των αυγών.
Εμβολιασμός κατά των ζωονόσων που είναι κοινές σε μια περιοχή και εμβολιασμός των κατοικιδίων.
Η Παγκόσμια Ημέρα Ζωονόσων γιορτάζεται στις 6 Ιουλίου προς τιμήν του εμβληματικού Γάλλου μικροβιολόγου Λουί Παστέρ (1822-1895), ο οποίος χορήγησε το πρώτο εμβόλιο κατά της λύσσας, μιας θανατηφόρας ζωονόσου, την ημέρα αυτή του 1885. Ο εμβολιασμός αυτός βοήθησε να σωθεί η ζωή του 9χρονου Ζοζέφ Μεστέρ, ο οποίος θα ζήσει άλλα 55 χρόνια.
